નવી દિલ્હી: કતારના રાસ લફાન ઔદ્યોગિક શહેર પર મિસાઇલ હુમલાઓથી વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા પર ગંભીર અસર પડી છે. દેશની લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) નિકાસ ક્ષમતામાં 17 ટકાનો ઘટાડો થયો છે, જેનાથી ભારત જેવા આયાત-આધારિત દેશો માટે ચિંતા વધી છે. કતાર એનર્જીએ એક સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે 18 અને 19 માર્ચ, 2026 ની સવારે થયેલા હુમલાઓએ મુખ્ય ઉત્પાદન સુવિધાઓને નોંધપાત્ર નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું. કંપનીનો અંદાજ છે કે વાર્ષિક આશરે US$20 બિલિયનનું મહેસૂલ નુકસાન થશે.
કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, ક્ષતિગ્રસ્ત પ્લાન્ટનું સમારકામ કરવામાં પાંચ વર્ષ જેટલો સમય લાગી શકે છે, જેના કારણે કેટલાક LNG કરારો પર લાંબા ગાળાની ફોર્સ મેજ્યુર ઘોષણાઓ થઈ શકે છે. ઉર્જા રાજ્યમંત્રી અને કતાર એનર્જીના ચેરમેન અને સીઈઓ સાદ શારિદા અલ-કાબીએ જણાવ્યું હતું કે મિસાઈલ હુમલાથી કતારની LNG નિકાસ ક્ષમતામાં 17 ટકાનો ઘટાડો થયો છે અને ઉત્પાદન સુવિધાઓને નોંધપાત્ર નુકસાન થયું છે, જેને સુધારવામાં વર્ષો લાગશે.
આ પરિસ્થિતિએ ભારત માટે ચિંતા વધારી છે, જે તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે કતાર પર ભારે નિર્ભર છે. પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC) અને વાણિજ્ય મંત્રાલયના ડેટા અનુસાર, કતાર ભારતની કુલ LNG આયાતનો લગભગ અડધો હિસ્સો ધરાવે છે. 2024 માં, ભારતે આશરે 27.8 મિલિયન મેટ્રિક ટન LNG આયાત કરી હતી, જેમાંથી 11.30 મિલિયન મેટ્રિક ટન કતારથી આવ્યું હતું, જેની કિંમત આશરે $6.40 બિલિયન હતી. આ કુલ આયાતના આશરે 47 ટકા છે. 2025-26 માટેના સત્તાવાર ડેટા પણ દર્શાવે છે કે કતાર ભારતનો અગ્રણી ગેસ સપ્લાયર રહ્યો છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે આ વિક્ષેપ ભારતના ઉર્જા પુરવઠાને વધુ અસુરક્ષિત કરી શકે છે, ખાસ કરીને વધતા ભૂ-રાજકીય તણાવ વચ્ચે. સૌથી મોટા સપ્લાયર તરફથી પુરવઠામાં ઘટાડો દેશમાં ગેસની ઉપલબ્ધતા અને ભાવને અસર કરી શકે છે. કતારના જણાવ્યા મુજબ, હુમલાઓએ બે LNG ઉત્પાદન એકમો – ટ્રેન 4 અને ટ્રેન 6 – ને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું, જેની કુલ ઉત્પાદન ક્ષમતા વાર્ષિક 12.8 મિલિયન ટન હતી, જે કતારની કુલ નિકાસના લગભગ 17 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. ટ્રેન 4 એ કતારએનર્જી (66 ટકા) અને એક્સોનમોબિલ (34 ટકા) વચ્ચેનું સંયુક્ત સાહસ છે, જ્યારે ટ્રેન 6 કતારએનર્જી 70 ટકા હિસ્સો અને એક્સોનમોબિલ 30 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે.
