चंडीगढ़ : केंद्र सरकारची सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपनी असलेल्या हिंदुस्तान पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (HPCL) पंजाबमधील बठिंडा जिल्ह्यातील नसीबपूर गावात भाताच्या पेंढ्यावर आधारित २जी बायो-इथेनॉल प्रकल्प उभारत आहे. हा प्रकल्प मार्च २०२६ पर्यंत पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे आणि पूर्ण क्षमतेने सुरू झाल्यावर दरवर्षी सुमारे २ लाख टन भाताच्या पेंढ्याचा वापर करेल. ही माहिती पंजाब ऊर्जा विकास एजन्सी (PEDA) च्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी श्रीमती नीलिमा यांनी ‘पीपीएसी (पेट्रोलियम प्लॅनिंग अँड ॲनालिसिस सेल) जर्नल’मध्ये दिली आहे.
हा प्रकल्प यावर्षी तसेच येत्या काही वर्षांत पंजाबमध्ये, विशेषतः बठिंडा जिल्ह्यात, भाताची पेंढी जाळण्याच्या घटनांमध्ये लक्षणीय घट करेल. ही २जी बायो-रिफायनरी केंद्र सरकारच्या इथेनॉल मिश्रण कार्यक्रमांतर्गत पेट्रोलमध्ये मिसळण्यासाठी इथेनॉलच्या उत्पादनासाठी भाताच्या पेंढ्याचा वापर करण्याच्या उद्देशाने तयार करण्यात आली आहे.
या २जी इथेनॉल प्रकल्पाची उत्पादन क्षमता १०० किलो लिटर (KL) इथेनॉल/प्रतिदिन आहे आणि यासाठी, जेव्हा प्रकल्प पूर्ण क्षमतेने चालेल, तेव्हा दररोज ५७० मेट्रिक टन भाताच्या पेंढ्याचा वापर केला जाईल (वार्षिक २,००,००० मेट्रिक टन). आगामी २जी इथेनॉल प्रकल्पासाठी कच्चा माल म्हणून वापरण्यासाठी या हंगामात अंदाजे १ लाख मेट्रिक टन बायोमास खरेदी केला जाईल, जो मार्च २०२६ पर्यंत कार्यान्वित होण्याची अपेक्षा आहे.प्रकल्प उभारणीच्या प्रगतीवर एनसीआर आणि लगतच्या क्षेत्रांमधील वायू गुणवत्ता व्यवस्थापन आयोग (CAQM) द्वारे देखील लक्ष ठेवले जात आहे.
PEDA ही पंजाब सरकारतर्फे नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा स्रोत (NRSE) धोरणाच्या अंमलबजावणीसाठी राज्य नोडल एजन्सी आहे. एनआरएसई प्रकल्प विकासकांकडून प्रस्ताव मागवण्यासाठी कार्यपद्धती निश्चित करणे, म्हणजेच निविदा दस्तऐवज तयार करणे, निविदा प्रक्रिया व्यवस्थापित करणे, प्रकल्पांच्या प्रस्तावांचे मूल्यांकन करणे आणि यशस्वी बोली लावणाऱ्याला तो प्रदान करणे, प्रकल्पांना मंजुरी देणे आणि डीपीआरची छाननी करणे, प्रकल्पाची अंमलबजावणी आणि देखरेख करणे यासाठी ही संस्था जबाबदार आहे.
