नवी दिल्ली : अग्रगण्य खाजगी हवामान अंदाज संस्था असलेल्या स्कायमेटने गुरुवारी सांगितले की, बहुतेक हवामान मॉडेल्स सध्या २०२६ च्या उत्तरार्धात एल निनोच्या पुनरागमनाचा अंदाज वर्तवत आहेत, जो भारतीय मान्सूनच्या हंगामाच्या मध्यावर अधिक तीव्र होईल आणि उत्तर गोलार्धातील हिवाळ्यात तो शिगेला पोहोचेल.स्कायमेटचे संस्थापक आणि अध्यक्ष जतिन सिंग यांनी गुरुवारी जारी केलेल्या एका निवेदनात म्हटले आहे की, अशा घडामोडीमुळे हवामानातील बदलांचा धोका वाढतो, विशेषतः दक्षिण आशियावर याचा अधिक गंभीर परिणाम होतो आणि भारतात मान्सूनचा पाऊस कमी होतो.
सिंग म्हणाले की, एल निनो पर्जन्यमानाचे स्वरूप बदलून जागतिक हवामानात लक्षणीय व्यत्यय आणतो, ज्यामुळे ऑस्ट्रेलिया, आग्नेय आशिया आणि भारतीय उपखंडासारख्या असुरक्षित प्रदेशांमध्ये दुष्काळ पडतो. ते म्हणाले की, सर्वोच्च संस्था, एपीसीसी क्लायमेट सेंटरने भीती व्यक्त केली आहे की, यावर्षी जुलैच्या सुमारास दुष्काळास कारणीभूत ठरणारी एल निनोची परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता आहे. याचा परिणाम जून ते सप्टेंबर या काळात देशाला मिळणाऱ्या पावसाच्या प्रमाणावर होईल.
स्कायमेटच्या मते, यापूर्वी २०१४ आणि २०१८ मध्ये विकसित होत असलेल्या एल निनोने भारतीय मान्सूनमध्ये व्यत्यय आणला होता.२०१४ चा हंगाम दुष्काळात संपला, तर २०१८ मध्ये थोडक्यात बचाव झाला. २०२३ मध्ये, जूनमध्ये एल निनो सुरू झाला आणि ११ महिन्यांच्या प्रदीर्घ कालावधीपर्यंत टिकून राहिला, ज्यामुळे भारतीय मान्सूनवर परिणाम झाला. २०२४ हे आतापर्यंतचे सर्वात उष्ण वर्ष ठरले, कारण ही घटना एप्रिल २०२४ पर्यंत सुरू राहिली. परिणामी, अन्नधान्य पिकांवर, विशेषतः भात आणि कडधान्यांवर परिणाम झाला, ज्यामुळे उत्पादन कमी झाले, असे स्कायमेटने म्हटले आहे.
स्कायमेटने म्हटले आहे की, पूर्ण विकसित एल निनोपेक्षा, विकसित होत असलेला एल निनो अधिक चिंताजनक आहे, ज्यामुळे ‘सामान्यपेक्षा कमी’ पाऊस पडण्याची ६० टक्के शक्यता आहे.विकसित होत असलेला एल निनो मान्सूनचे आगमन लांबवू शकतो आणि त्यानंतर मान्सूनच्या पावसाचे वितरण बिघडवू शकतो. बऱ्याचदा, यामुळे उष्णतेच्या लाटांची वारंवारता, तीव्रता आणि कालावधी वाढतो. परिणामी, याचा देशाच्या कृषी उत्पादनावर प्रतिकूल परिणाम होऊ शकतो, ज्यामुळे नंतर अन्नसुरक्षेचा धोका निर्माण होऊ शकतो, असे स्कायमेटने म्हटले आहे.
