ઈથનોલનો કોયડો ઉકેલવો ભારતના હિતમાં છે

477

ઈથનોલની ચર્ચા આજકાલ બધે થઇ રહી છે અને સરકાર પણ હવે ઈથનોલનું ઉત્પાદન વધારવા ગંભીર બની છે ત્યારે વાહનો માટે પેટ્રોલ સાથે ઇથેનોલને સંમિશ્રિત કરવાનાં ફાયદા વધુ સ્પષ્ટ અને વધુ બચત કરનારા બન્યા છે. સાથોસાથ ઈથનોલ પર્યાવરણ-ફ્રેન્ડલી પણ છે. તે તેલની આયાત પર ભારતની નિર્ભરતા ઘટાડવા પણ મદદરૂપ થઇ રહ્યું છે. ચીન અને યુ.એસ. પછી ક્રૂડ ઓઇલનો ત્રીજો સૌથી મોટો વપરાશકાર દેશ ભારત છે અને તેની 82 ટકા જરૂરિયાતો આયાત કરાવી પડી રહી છે . નીચી આયાત વર્તમાન ખાતાની ખોટને ઘટાડે છે જે બદલામાં રૂપિયા પરના દબાણને સરળ બનાવે છે, જે ફુગાવો અને વ્યાજના દરો તરફ દોરી જાય છે અને તેથી આર્થિક વિકાસને બળ આપે છે. આ બાબતથી સરકાર પણ અજાણ ન હોઈ ઈથનોલ ઉત્પાદન વધારવા માટે અનેક ઈન્સેન્ટિવ ની ઘોષણા પણ કરતી આવી છે.

ખાસ કરીને જ્યારે તેલના ભાવમાં વધારો થાય ત્યારે આ વાત સાચી છે. વર્ષ 2018-19માં ભારતનું ઇંધણ બિલ 2017-18 માં $ 88 બિલિયનથી 42 ટકા વધીને 125 અબજ ડોલર થવાની ધારણા છે, તેમ છતાં વોલ્યુમનો વધારો માત્ર 4 ટકા છે. પરિસ્થિતિઓમાં ઇથેનોલ મિશ્રણ પોતાને એક આકર્ષક વિકલ્પ તરીકે રજૂ કરે છે. સરકારી માહિતી સૂચવે છે કે 2015-16માં, 3.5 ટકા સંમિશ્રણ દર પર, બચત 353 મિલિયન ડોલરની હતી. કલ્પના કરો કે બચત 10 ટકા અથવા 20 ટકા સંમિશ્રણકરવામાં આવે તો કેટલી બચત થઇ શકે.

ઉપરાંત, પેટ્રોલ સાથે ઇથેનોલને સંમિશ્રિત કરવાથી દેશ તેના વધારાના ખેત ઉત્પાદનનું સંચાલન કરવામાં અને ખેડૂતોની અનુભૂતિમાં વધારો કરવામાં મદદ કરશે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, ખેડૂતો,સરકાર અને ઉપભોક્તા અને એન્ડ યુઝર એટલે કે ગ્રાહકોને પણ ફાયદો પહોંચાડશે.

આ લાભો હોવા છતાં, 2002 માં વાજપેયી સરકારે (5 ટકા સંમિશ્રણ દર) સૌપ્રથમ જાહેરાત કરી હતી પરંતુ એ સમયે ઇથેનોલ સંમિશ્રણ નીતિપહોંચાડવા માટે સરકાર નિષ્ફળ ગઈ. દોઢ વર્ષ પછી, 2016-17 માં સરેરાશ મિશ્રણ દર ફક્ત 2.07 ટકા હતો. આ પહેલાંના વર્ષમાં 3.5 ટકાની સરખામણીએ આ ઘટાડો ઓછો હતો.

સુસંગત નીતિની અભાવ અને, વધુ અગત્યનું, પ્રોગ્રામને અમલમાં મૂકવાની અનિચ્છાએ વર્ષોથી અસરકારક રીતે દેશને મોંઘા બનાવ્યા છે. કેવી રીતે ઇથેનોલની કિંમત નક્કી કરવી જોઈએ – સરકાર દ્વારા નિશ્ચિત અથવા ટેન્ડરિંગ દ્વારા ઓળખાયેલી નીતિની ફ્લિપ-ફ્લૉપ્સ – ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (ઓએમસી) ને એટલી બધી તકલીફ ઊભી થઈ છે કે છેલ્લે બધા રસ ગુમાવી ચૂક્યા હતા.

હકારાત્મક પગલાં
વર્ષ 2016 થી મોદી સરકાર પરિસ્થિતિને સુધારવા માટે નીતિઓ (બાયોફ્યુઅલ પર 2018 ની રાષ્ટ્રીય નીતિ સહિત) મૂકી છે.વર્તમાન સરકારે તો ઇથેનોલ માટે વધુ સારી કિંમતની ઓફર કરી છે, 2018-19 (ડિસેમ્બર-નવેમ્બર અવધિ) માં એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે મિશ્રણ દર પ્રથમ વખત 5 ટકાને સ્પર્શશે. જો તે વલણ ચાલુ રહેશે કે નહીં તે જોવાનું બાકી છે
ભારતના ઇથેનોલ સંમિશ્રણ કાર્યક્રમને વિતરિત કરવા માટે, ત્રણ મહત્ત્વના પરિબળો – નીતિ સુસંગતતા, ભાવ અને સુગમતામાં સ્થિરતા – આવશ્યક છે. તે સ્પષ્ટ હોવું જ જોઈએ કે પેટ્રોલ સાથે ઇથેનોલ મિશ્રણ તેલના ભાવ ક્યાં છે તે ધ્યાનમાં લીધા વગર ચાલુ રહેશે, અને સંમિશ્રણ દર જ આગળ વધશે. ભારતની ઇથેનોલ ક્ષમતા 300 કરોડ લિટર હોવાનો અંદાજ છે.

આમાંથી, પોષણક્ષમ દારૂ ક્ષેત્ર દ્વારા 130 કરોડ લિટર અને રાસાયણિક ઉદ્યોગો દ્વારા 60 કરોડ લીટર પેટ્રોલ સાથે સંમિશ્રણ માટે 110 કરોડ લિટર છોડવામાં આવે છે. 2022 સુધીમાં 10 ટકા સંમિશ્રણના સરકારના લક્ષ્યને હાંસલ કરવા માટે, જરૂરી ઇથેનોલ 300 કરોડ લિટર છે.

ખાંડ મિલોને આ માટે નોંધપાત્ર રોકાણ કરવું પડશે. સરકારની સહાયક લોન યોજનાને કારણે 114 જેટલા મિલો તેમની ક્ષમતાઓ વિસ્તારી રહ્યા છે, જે આગામી 24 મહિનામાં 90 કરોડ લિટર ઇથેનોલ ક્ષમતા ઉમેરશે.

અન્ય 100 કરોડ લિટરની ક્ષમતા બનાવવાની જરૂર છે. જો સરકાર 2030 સુધીમાં સંમિશ્રણ દરમાં 20 ટકાનો વધારો કરવાની યોજના ધરાવે છે.

ઇથેનોલમાં યુ.એસ.સી. સ્પર્ધાત્મક વપરાશકર્તાઓ છે અને ઓએમસી માટે તેમના સંમિશ્રણ માટે શેર મેળવવા માટે, તેઓએ વળતરકારી કિંમત ચૂકવવી જોઈએ. સરકારે 2017-18 અને 2018-19 માટે આને ખાતરી આપી છે. ક્રૂડના ભાવમાં નરમાઈ આવે તે પછી આગામી વર્ષની કિંમત શું હશે તેની પણ ધારણા કરાવી રહી.

ભાવ સ્થિરતાને સુનિશ્ચિત કરવા માટે, ઇથેનોલ ભાવો ક્રૂડ ભાવોથી બિન-જોડાયેલા હોવા જોઈએ. ભલે ક્રૂડ ઘટ્યું હોય તો, મિશ્રણ માટે ઇથેનોલની કિંમત તે ઓફર કરેલા સંપૂર્ણ ફાયદાને ધ્યાનમાં લેતાં લાભદાયક રહેશે. ઉપરાંત, સરકાર સ્થિર થતાં સુધી પ્રોગ્રામ હાથ ધરવા જોઈએ અને બ્રાઝીલ દેશ દ્વારા આજ લકરવામાં આવ્યું છે.બ્રાઝિલનો ઇથેનોલ પ્રોગ્રામ 1 970 ના દાયકામાં શરૂ થયો હતો અને 25 કરતાં વધુ વર્ષોથી સરકારે કિંમત નક્કી કરી અને બજારની વધઘટથી તેને બચાવ્યા. બ્રાઝિલનો સરેરાશ સંમિશ્રણ દર 40-45 ટકા છે.

SOURCEChiniMandi

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here